Phòng và điều trị suy dinh dưỡng ở trẻ tự kỷ

CÁC BIỂU HIỆN RỐI LOẠN ĂN UỐNG Ở TRẺ TỰ KỶ

- Chứng kén ăn

- Chỉ ăn một loại thức ăn nhất định, một màu nhất định, một cách sắp xếp nhất định, một nhãn hàng nhất định, một mùi nhất định, theo cách nhất định….

- Không chấp nhận sự thay đổi khác lẽ thông thường. Chính vì vậy, không có sự đa dạng trong các loại thực phẩm điều này làm trẻ có chế độ ăn mất cân bằng và sẽ thiếu vi chất.

- Sử dụng các thuốc kiểm soát rối loạn thần kinh cơ, tâm thần kinh có tác dụng phụ tăng thèm ăn và tăng cân

- Mất cảm giác no và liên tục tìm kiếm thức ăn

- Trẻ tự kỷ dưới 5 tuổi thường có yếu các cơ nhai, cơ cắn do vậy có thể ảnh hưởng tới việc nhai, nuốt và số lượng thức ăn đưa vào

- Các hành vi bất thường trong khi ăn

HẬU QUẢ CỦA RỐI LOẠN ĂN UỐNG Ở TRẺ TỰ KỶ 

- Không đủ lượng thực phẩm đáp ứng cho nhu cầu hằng ngày

- Thiếu chất dinh dưỡng (kể cả thể thiếu cân, và thừa cân)

- Thừa chất dinh dưỡng (gây béo phì)

- Thay đổi biểu đồ tăng trưởng

- Căng thẳng, lo lắng trong bữa ăn, gây ức chế cho các thành viên khác như bố mẹ, anh chị em…

- Hạn chế trẻ tham gia các hoạt động cộng đồng có liên quan ăn uống như tiệc sinh nhật, giỗ, lễ tết hoặc sự kiện

CÁC CHIẾN LƯỢC ĐIỀU TRỊ CHO TRẺ TỰ KỶ

Quy tắc 1 Củng cố tích cực:

-Khen ngợi trẻ khi trẻ có hành vi tích cực

- Sử dụng lời nói mang tính hướng dẫn, định hướng, tránh la mắng tạo cảm xúc tiêu cực cho trẻ

- Tránh sử dụng thức ăn ưa thích có đường như là một phần thưởng khi trẻ ăn ngoan vì sẽ làm tăng năng lượng cho trẻ

- Đừng làm cho trẻ bị ngợp với quá nhiều hướng dẫn, định hướng ăn uống. Hãy thực hiện từng bước nhỏ và đánh giá sự thay đổi tích cực từng tí một. Bạn có muốn khác cũng chẳng được

Quy tắc 2 Sử dụng ngôn ngữ hình ảnh

Trẻ tự kỷ có hạn chế về mặt ngôn ngữ, sử dụng các ký hiệu hình ảnh sẽ có hiệu quả bất ngờ

- Lập ra các kế hoạch hình ảnh có tuần tự

- Có thể phối hợp thêm chỉ dẫn lời nói nhưng đơn giản mang tính lời dẫn hoặc giải thích cho hình ảnh đã đưa ra

- Sử dụng các ảnh thực phẩm trên các tạp chí, lồng ghép ảnh của chúng lên các trang báo, hoặc chụp ảnh tạo ấn tượng tích cực

- Sử dụng các ngôn ngữ cử chỉ ký hiệu

Untitled4

Quy tắc 3 Giảm mẫn cảm cảm giác hệ thống

Trẻ tự kỷ rất kỵ với sự thay đổi về thực phẩm và cách thức ăn, và rất sợ các thức ăn mới nếu chúng chưa tập làm quen. Nếu chúng ta cố thực hiện, chúng có thể nổi điên, kích động và biến bữa ăn thành thảm hoạ. Chính vì vậy, hãy cho chúng làm quen dần dần

Ví dụ: Muốn chúng ăn carrot, một loại thực phẩm nhiều vitamin A nhưng chúng chưa gặp bao giờ hãy tiến hành từng bước nhỏ như sau:

Ngày 1 Lấy một miếng nhỏ cà rốt màu đỏ. Không kỳ vọng chúng ăn, chỉ mong chúng ko la toáng lên

Ngày 2 Cho carot vào đĩa và đặt chúng trên bàn ăn trước mặt trẻ. Không kỳ vọng chúng sẽ ăn. Chỉ mong chúng không ném đĩa đi

Ngày 3 Cho chúng cầm miếng carot trên tay và hôn miếng cà rốt để cảm nhận mùi, vị

Ngày 4 Cho chúng cắn miếng ca rốt

Ngày 5 Cho chúng nhai, ăn miếng cà rốt.

Với mỗi loại thức ăn, có thể mất hàng tuần. Dục tốc sẽ bất đạt

Untitled

Quy tắc 4 Tạo câu chuyện xã hội bằng hình ảnh

Mục đích để dạy kỹ năng xã hội cho trẻ tự kỷ. Ví dụ đi khám bệnh, đi mua hàng, đi chơi công viên, đi tập môn thể thao nào đó. Như trên đã nói, trẻ tối kỵ những điều mới mẻ cho nên bố mẹ phải cho trẻ tập làm quen trước. Ví dụ cho trẻ đến trường học

Cho trẻ xem hình xe máy chở bé đi- dẫn lời

Cho trẻ xem đường đến trường – ảnh chụp

Cho trẻ xem cổng trường – ảnh chụp

Cho trẻ xem lớp học, ảnh thầy giáo, sân trường

Dẫn chuyện giải thích các bước để đến trường

Câu chuyện xã hội cũng áp dụng khi dẫn trẻ đi ăn ở đầu đó hoặc cách ăn một thực phẩm nào đó. Khi làm thật, trẻ tự kỷ sõ không coi là mới lạ nữa và sẽ thích nghi

Quy tắc 5 Sắp xếp và cấu trúc bữa ăn

- Bữa ăn chính và nhẹ nên sắp xếp theo một thời gian nhất định trong ngày

- Không cho ăn, uống (ngoài nước lọc) vào giữa các thời gian

- Đưa bữa ăn nhỏ, trẻ có thể ăn dễ dàng những thứ được mang ra. Ăn thêm nếu trẻ có biểu hiện muốn ăn nữa.

- Thời gian giới hạn – không nên ăn qua khoảng thời gian cho phép (thường từ 15-30 phút) và không bắt ăn

- Cho thêm một thức ăn mới với hai thức ăn yêu thích.

Quy tắc 6 Sử dụng chuyên gia huấn luyện phân tích hành vi

Hiện nay ở Việt nam, chưa đào tạo các chuyên gia để quan sát các hành vi, hành động và cảm xúc của trẻ và mối tương tác, các hoạt động của bố mẹ khi cho trẻ ăn. Các chuyên gia này sẽ ghi nhận và tổng hợp phân tích để rồi đưa ra những kế hoạch tương tác phù hợp các bước để đào tạo kỹ năng cho trẻ.

Quy tắc 7 Chuỗi thức ăn tương tự

Mục tiêu tránh cho trẻ bị quá tải cảm giác từ đó thay đổi dần dần từ một loại thực phẩm trẻ thích sang nhiều loại thực phẩm hơn giúp trẻ có cơ hội nhiều chất dinh dưỡng hơn

Với mỗi loại thức ăn nên chú ý đến cách trình bày, chữ, nhãn hàng, hình dáng mùi vị màu sắc thực phẩm sau đó thay đổi dần những thực phẩm nhìn giống giống sau đó thay đổi hoàn toàn.

Ví dụ: Trẻ chỉ ăn được gà rán KFC => chuyển một loại gà rán khác có cùng cách trình bày => Gà rán miếng tròn thành miếng dài => gà nướng => thịt bò nướng.

Screen Shot 2015-03-20 at 10.10.20 PM

Quy tắc 7 Chế độ ăn đặc biệt

Một số nghiên cứu cho rằng nếu Gluten, Casein từ sữa bò có thể gây rối loạn tiêu hoá, và tích luỹ tại não làm nặng thêm các rối loạn vận động ở trẻ tự kỷ hoặc các biểu hiện khác. Do vậy, một số nghiên cứu cho rằng nếu sử dụng sữa đặc biệt không có gluten và casein có thể tốt cho trẻ tự kỷ. Điều này cho tới hiện tại 2015, chưa được chứng minh hiệu quả qua các nghiên cứu. Do vậy, nên khuyến cáo cho trẻ ăn các sữa thông thường. Việc hạn chế cho trẻ ăn các loại sữa đặc biệt này sẽ làm cho tăng nguy cơ dinh dưỡng hơn vì trẻ sẽ không có nhiều lựa chọn vốn dĩ đã rất hạn chế.

Quy tắc 7 Dùng thuốc điều trị rối loạn hành vi, cảm xúc

Thực sự thuốc giúp cho kiểm soát triệu chứng và tăng khả năng điều chỉnh các rối loạn ăn uống ở trẻ tự kỷ. Tuy vậy, một nhược điểm là các loại thuốc này đều có tác dụng phụ gây thèm ăn và tăng cân nên làm trẻ tăng nguy cơ béo phì. Các thuốc thường sử dụng nhự Risperdal, Abilify và SSRIs.

Tóm lại: Các rối loạn ăn uống ở trẻ tự kỷ sẽ tạo một gánh nặng, stress lên các bố mẹ và gia đình, làm trẻ tăng nguy cơ thiếu các chất dinh dưỡng. Bạn có thể theo các hướng dẫn ở trên tuy vậy luôn nhớ phải tiến hành các bước rất nhỏ và theo dõi sự thay đổi rất nhỏ. Phải thực sự kiên nhẫn và cần nhiều thời gian. Mà có lẽ chỉ người mẹ với tình yêu bao la dành cho con mới có thể làm được.

Chúc các bạn thành công

Bs Nguyễn Hữu Quân

Bệnh viện Bạch mai (th)

 

 

Chúng tôi rất vui khi được bạn like & share:
User Rating: 0.0 (0 votes)
Sending

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Bộ gõ AVIM-Reloaded